Wat zegt de wet over kennisname en aanvaarding?
Sinds Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek in werking trad op 1 januari 2023, staat de regel in artikel 5.23. Wil je dat je algemene voorwaarden deel uitmaken van het contract, dan moet de andere partij ze effectief kennen of minstens de mogelijkheid hebben gehad om er effectief kennis van te nemen. Daarnaast moet ze ze ook aanvaarden.
Je moet dus twee dingen kunnen aantonen:
- Kennisname. Je klant kende je voorwaarden, of kon ze echt lezen voor het contract gesloten werd.
- Aanvaarding. Een aanvaarding kan een verklaring zijn of een andere gedraging. Uit stilzwijgen leid je ze in principe niet af, tenzij de wet, de gebruiken of de concrete omstandigheden anders meebrengen (art. 5.20 BW).
Een link kan je dus helpen om de kennisname aan te tonen, maar voor de aanvaarding heb je nog iets anders nodig. Voor consumenten liggen de regels strenger, daarover lees je verderop meer.
Wat zei het Hof van Justitie over een hyperlink tussen bedrijven?
Op 24 november 2022 sprak het Hof van Justitie van de Europese Unie zich uit in het arrest Tilman (C-358/21). Het Belgische Hof van Cassatie had die vraag voorgelegd in een geschil tussen een Belgisch en een Zwitsers bedrijf. Het ging over een forumkeuzebeding, de clausule die bepaalt welke rechter bevoegd is, onder het Lugano II-Verdrag. Het ondertekende contract verwees naar de algemene voorwaarden via een hyperlink naar een website.
Het Hof oordeelde dat zo'n verwijzing kan volstaan als de wederpartij de voorwaarden via die link vóór de ondertekening kan raadplegen, opslaan en afdrukken. Voor die specifieke toets was geen afzonderlijk aanvinkvakje nodig. De aanvaarding volgde uit de handtekening onder het contract.
Let wel op wat dit arrest niet zegt:
- Het ging over de vormvereisten voor een forumkeuzebeding onder een internationaal verdrag. Je mag het niet zonder meer doortrekken naar de opname van al je algemene voorwaarden in elk contract.
- Artikel 5.23 BW blijft gelden. Ook met een link moet je klant je voorwaarden effectief gekend hebben of er minstens effectief kennis van hebben kunnen nemen, en ze aanvaard hebben.
- Het ging om twee bedrijven en een ondertekend contract. Voor consumenten haal je er niets uit.
Zo maak je een link naar je voorwaarden sterk
Een link die zomaar onderaan je mail staat, is weinig waard. Met deze aanpak sluit je aan bij wat het Hof vroeg en kan je achteraf makkelijk tonen wat er gebeurd is. Dit is praktisch advies, geen opsomming van wettelijke vereisten.
- Verwijs in de offerte of het contract zelf. Schrijf dat je algemene voorwaarden van toepassing zijn en dat je klant ze via de link kan raadplegen. Een link in je e-mailhandtekening verwijst niet naar dit ene contract.
- Gebruik een vaste, werkende link. Test hem voor je verstuurt. Een pagina die niet opent of een andere versie toont, speelt tegen je.
- Zorg dat je klant ze kan opslaan en afdrukken. Een pdf op je website is daarvoor het eenvoudigst. Voeg die pdf liefst ook toe aan je mail.
- Laat je klant akkoord geven. Een handtekening onder de offerte, of een mail met “akkoord met offerte 2026-014 en de algemene voorwaarden”, is je bewijs van aanvaarding.
- Bewaar de stukken. Hou de offerte, de mail, het akkoord en de versie van je voorwaarden van dat moment samen in het dossier.
- Stuur alles vóór het akkoord. Een link in een mail die pas na het akkoord vertrekt, komt te laat.
Hoe je dit aanpakt bij elke offerte, lees je in algemene voorwaarden meesturen met je offerte. Wil je je voorwaarden aanpassen voor klanten die al met je werken, kijk dan bij algemene voorwaarden wijzigen voor bestaande klanten.
Mag je in je voorwaarden zetten dat je klant ze kent?
Een zin als “de klant erkent de voorwaarden te kennen en te aanvaarden” zie je vaak. Hij helpt je minder dan je zou denken. Tussen bedrijven is een beding onrechtmatig als het onweerlegbaar vaststelt dat de andere partij kennis nam van voorwaarden of ze aanvaardde, terwijl ze er vóór de contractsluiting niet daadwerkelijk kennis van kon nemen (art. VI.91/4, 4° WER). Tegenover consumenten staat hetzelfde verbod op de zwarte lijst (art. VI.83, 26° WER). Zorg dus liever voor echt bewijs: de verwijzing in je offerte, de bijlage en het akkoord van je klant.
Is je klant akkoord als hij het werk laat starten?
Dat hangt af van de omstandigheden. Tussen bedrijven kan de uitvoering van je aanbod zonder protest een aanwijzing zijn dat je klant je aanbod en je voorwaarden aanvaardde. Dat geldt dan samen met de voorafgaande kennis van die voorwaarden en de concrete omstandigheden van jullie samenwerking.
Een automatisme is het niet, want stilzwijgen alleen geldt in beginsel niet als aanvaarding. Ook voorwaarden die je pas na de contractsluiting meedeelt, raken niet zomaar in het contract omdat je klant het werk laat doorgaan. Een uitdrukkelijk akkoord vooraf blijft dus het sterkste bewijs.
En als je klant een consument is?
Bij een consument ligt de lat hoger. Jij moet aantonen dat de consument vóór of uiterlijk bij de contractsluiting een reële mogelijkheid had om je algemene voorwaarden te lezen, en dat hij ze welbewust aanvaardde. De FOD Economie geeft als voorbeeld een handtekening onder een overeenkomst die de voorwaarden bevat.
- In je winkel of toonzaal. Een loutere verwijzing naar voorwaarden op je website is bij een aankoop ter plaatse onvoldoende. Geef ze mee op papier of met de bestelbon, en laat tekenen.
- Online. Een duidelijk zichtbare link kan deel uitmaken van een goede aanpak. Een bijlage of pdf waarbij je de aanvaarding kan aantonen, geeft je meer zekerheid. In een webshop laat je de klant in de praktijk zelf een vakje aanvinken voor hij bestelt. Meer daarover lees je bij algemene voorwaarden voor een webshop.
- Bij een offerte per mail. Voeg je voorwaarden toe als pdf en vraag een akkoord dat uitdrukkelijk naar de offerte en de voorwaarden verwijst.
Staan je voorwaarden alleen op je factuur?
Je factuur volgt op de overeenkomst. Een eerste verwijzing naar je algemene voorwaarden op de factuur is daarom in beginsel te laat om ze op te nemen in een overeenkomst die al gesloten is. Een verwijzing in je offerte, vóór het akkoord, is wel op tijd.
Tussen bedrijven bestaat er daarnaast een aparte bewijsregel. Behoudens tegenbewijs levert een factuur die een onderneming aanvaardde of niet binnen een redelijke termijn betwistte, tegen die onderneming bewijs op van de rechtshandeling die je aanvoert (art. 8.11, § 4 BW). Die regel gaat over het bewijs van bijvoorbeeld de opdracht, niet over je voorwaarden. Hij maakt de voorwaarden op je factuur niet automatisch deel van de overeenkomst.
Herhaal je voorwaarden gerust op je factuur als bevestiging van wat al afgesproken was, maar nooit als eerste en enige mededeling. Wat je kan doen als die factuur onbetaald blijft, lees je bij een ingebrekestelling correct opstellen.
Wat als je klant ook eigen voorwaarden heeft?
Dat gebeurt vaak bij grotere klanten. Verwijzen jouw aanbod en de aanvaarding van je klant naar verschillende algemene voorwaarden, dan komt het contract toch tot stand. Beide sets maken deel uit van het contract, behalve de bedingen die onverenigbaar zijn (art. 5.23, derde lid BW).
Het contract komt niet tot stand als een partij vooraf of zonder onnodige vertraging na de ontvangst van de aanvaarding uitdrukkelijk laat weten dat ze niet door zo'n contract gebonden wil zijn (art. 5.23, vierde lid BW). Dat moet ze apart doen, en niet via haar algemene voorwaarden. Een zin in je eigen voorwaarden dat “enkel onze voorwaarden gelden” volstaat daarvoor dus niet.
Welke clausules tussen bedrijven sowieso onder vuur liggen, lees je in verboden clausules in B2B-voorwaarden.
Een fictief voorbeeld
Een schrijnwerker uit Gent stuurt een offerte naar een bouwbedrijf. Onderaan staat dat zijn algemene voorwaarden van toepassing zijn, met een link naar een pdf op zijn website. Het bouwbedrijf ondertekent de offerte en stuurt ze terug. Maanden later betwist het bouwbedrijf het schadebeding en zegt het dat het die voorwaarden nooit gezien heeft.
De schrijnwerker legt zijn ondertekende offerte voor, de werkende link en de versie van zijn voorwaarden van die datum. Daarmee kan hij tonen dat het bouwbedrijf de voorwaarden vooraf kon raadplegen, opslaan en afdrukken en dat het ze aanvaardde door te tekenen. Had hij zijn voorwaarden pas voor het eerst op de factuur gezet, dan stond hij veel zwakker. Ook het feit dat het bouwbedrijf de factuur niet meteen betwistte, had zijn voorwaarden niet in het contract gebracht. Of een rechter het beding uiteindelijk toepast, hangt nog af van de inhoud ervan en van de concrete feiten.
Dit voorbeeld is verzonnen en gaat niet over een echte klant.
Checklist voor je offerte, je mail en je factuur
- Verwijst de offerte of het contract zelf naar mijn algemene voorwaarden?
- Werkt de link, en toont hij de versie die op dat moment gold?
- Kan mijn klant de voorwaarden opslaan en afdrukken?
- Zit de pdf ook als bijlage bij mijn mail, zeker bij een consument?
- Heeft mijn klant akkoord gegeven vóór de start van het werk?
- Bewaar ik offerte, mail, akkoord en versie van de voorwaarden samen?
- Staat er nergens een zin die onweerlegbaar vaststelt dat mijn klant mijn voorwaarden kent?
- Gebruik ik de factuur enkel als herhaling en niet als eerste mededeling?
Klopt ook de betalingstermijn in je voorwaarden? Dat lees je bij de wettelijke betalingstermijn voor facturen.
Je jurist in je broekzak
Twijfel je bij een nieuwe klant of je voorwaarden goed meegestuurd zijn? Bij EHBA hoef je daar niet mee te blijven zitten. In je eigen portaal volg je de stand van je documenten op, en je kan er dag en nacht een juridische vraag stellen, zonder meerprijs. Zo check je voor je volgende offerte nog snel hoe je die verwijzing best formuleert.
Wil je weten of je huidige voorwaarden en je manier van meesturen kloppen? Vraag dan de gratis analyse van je algemene voorwaarden aan. Daarna krijg je een voorstel op maat. Ga je akkoord, dan stellen we je documenten op na een intake bij ons op kantoor, bij jou op locatie of online.
