Direct naar inhoud

Kennisbank

Welke clausules zijn verboden in voorwaarden tussen bedrijven

Veel bedrijven werken met algemene voorwaarden die ze ooit ergens hebben overgenomen. Dat gaat jarenlang goed, tot een klant er een aanvecht en blijkt dat één clausule niet standhoudt. Voor contracten tussen bedrijven bestaat daar sinds 1 december 2020 een eigen wet over. Hieronder lees je wat altijd verboden is, wat verdacht is en wat je gerust mag afspreken.

Let op: de clausules op deze pagina zijn voorbeelden om het principe te tonen, geen modelclausules die je zomaar kan overnemen. Wil je een clausule gebruiken, pas ze dan aan je eigen overeenkomst en de concrete feiten aan. Of ze standhoudt, hangt af van de tekst, van de rest van je overeenkomst en van de omstandigheden. Een voorbeeld vervangt dus geen beoordeling van jouw situatie.

Geldt dit ook voor jouw bedrijf en je oude contracten?

Zo toetst een rechter of je clausule standhoudt

Art. VI.91/3 WER zegt dat elke clausule onrechtmatig is die, alleen of samen met andere clausules, een kennelijk onevenwicht schept tussen de rechten en plichten van de partijen. “Kennelijk” betekent dat het onevenwicht duidelijk moet zijn. Een clausule die gewoon in jouw voordeel is, is dus niet meteen verboden.

De rechter kijkt daarbij naar de omstandigheden waarin het contract is gesloten, naar de economie van het contract, de handelsgebruiken in je sector en alle andere clausules. Ook of de clausule duidelijk en begrijpelijk is geschreven, telt mee (art. VI.91/2 WER). Voor de prijs zelf en de verhouding tussen prijs en prestatie geldt de toets niet, zolang dat duidelijk is geformuleerd.

Een onduidelijke clausule gaat bovendien meestal in je nadeel. Bij twijfel wordt een toetredingscontract, zoals standaardvoorwaarden, uitgelegd ten nadele van wie het heeft opgesteld (art. 5.66, 1° Burgerlijk Wetboek).

De vier clausules die altijd verboden zijn

Art. VI.91/4 WER somt vier soorten clausules op die zonder verdere beoordeling onrechtmatig zijn (de zwarte lijst). Hieronder in gewone taal, telkens met een voorbeeld ter illustratie van wat je beter niet schrijft.

1. De klant is onherroepelijk gebonden, terwijl jij enkel uitvoert als jij dat wil

Illustratie: “De klant is gebonden vanaf ondertekening. Wij beslissen vrij of en wanneer we uitvoeren.”

Wat je beter doet: koppel je uitvoering aan objectieve voorwaarden, bijvoorbeeld de beschikbaarheid van materiaal, met een uiterste termijn en een uitweg voor de klant.

2. Jij mag de voorwaarden eenzijdig uitleggen

Illustratie: “Bij betwisting over de uitleg van deze voorwaarden beslist ons bedrijf bindend.”

Wat je beter doet: schrappen. Schrijf de clausule zo duidelijk dat ze geen uitleg nodig heeft.

3. De klant doet afstand van elk verhaal bij een betwisting

Illustratie: “De klant verzaakt aan elk recht om een betwisting voor te leggen aan een rechter.”

Wat je beter doet: schrappen. Let wel op het verschil met een gewoon bevoegdheidsbeding, dat enkel een rechtbank aanwijst. Daarover lees je verderop meer.

4. De klant zou onweerlegbaar kennis hebben genomen van voorwaarden die hij niet echt kon inkijken

Illustratie: “De klant verklaart onweerlegbaar alle voorwaarden te kennen”, terwijl ze nooit zijn meegestuurd.

Wat je beter doet: stuur je voorwaarden vóór of bij het sluiten van het contract mee en laat het akkoord uitdrukkelijk vastleggen.

De acht clausules waar je een probleem mee riskeert

Art. VI.91/5 WER noemt acht clausules waarvan de wet zegt dat ze onrechtmatig zijn, tenzij jij kan aantonen dat ze in jouw situatie wel redelijk zijn (de grijze lijst). Het zijn dus geen absolute verbodsbepalingen, maar ze zijn wel gevaarlijk om blind over te nemen.

  1. Eenzijdig prijs, kenmerken of voorwaarden wijzigen zonder geldige reden. Illustratie: “Wij mogen prijzen en voorwaarden op elk moment aanpassen.” Het veiligst is een vooraf afgesproken, objectieve indexatieformule, met de index, de berekeningswijze en het moment van aanpassing. Meer daarover lees je in algemene voorwaarden wijzigen voor bestaande klanten.
  2. Stilzwijgend verlengen of vernieuwen zonder redelijke opzegtermijn. Illustratie: “Het contract wordt telkens met een jaar verlengd.” Vermeld een duidelijke opzegtermijn en wanneer die loopt.
  3. Het economisch risico op de andere partij leggen, zonder tegenprestatie, terwijl dat normaal bij jou ligt. Illustratie: “Beschadiging van het werk vóór oplevering is altijd voor rekening van de opdrachtgever.” Kijk wie het risico normaal draagt en wat de klant daarvoor terugkrijgt.
  4. De wettelijke rechten van de klant ongepast uitsluiten bij wanprestatie of gebrekkige uitvoering. Illustratie: “De klant kan de overeenkomst nooit ontbinden, ook niet bij zware tekortkomingen.” Beperk rechten niet verder dan nodig en bied een redelijke herstelprocedure aan.
  5. Partijen binden zonder redelijke opzegtermijn. Illustratie: “Dit contract kan niet worden opgezegd.” Voorzie een redelijke opzegmogelijkheid.
  6. Je aansprakelijkheid uitsluiten voor opzet, zware fout of het niet uitvoeren van essentiële verbintenissen. Illustratie: “Wij zijn nooit aansprakelijk, ook niet bij zware fout.” Laat je eigen opzet en zware fout buiten elke beperking. Een plafond valt niet automatisch onder deze regel, maar wordt beoordeeld naar inhoud en effect. Lees hieronder waarom.
  7. De bewijsmiddelen van de klant beperken. Illustratie: “Enkel onze eigen registraties gelden als bewijs.” Laat alle gangbare bewijsmiddelen toe.
  8. Schadevergoedingen vastleggen die kennelijk niet in verhouding staan tot de schade. Illustratie: “Bij laattijdige betaling is een vergoeding van 50 procent verschuldigd.” Hou het bedrag in verhouding. Een rechter kan een kennelijk onredelijk schadebeding sowieso matigen (art. 5.88, § 2 BW).

Drie plekken waar bedrijven vaak fout zitten

Je zware fout uitsluiten

Art. 5.89 BW laat in principe toe dat je je contractuele of buitencontractuele aansprakelijkheid uitsluit, ook voor zware fout, maar zo’n uitsluiting wordt niet vermoed: ze moet uitdrukkelijk zijn. Je eigen opzet kan je nooit uitsluiten. Tussen bedrijven komt er een strengere toets bovenop: een beding dat de onderneming vrijstelt van aansprakelijkheid voor haar eigen zware fout, of die van haar aangestelden, wordt behoudens tegenbewijs vermoed onrechtmatig (art. VI.91/5, 6° WER). Dat zijn geen tegenstrijdige regels, de B2B-regel is een bijkomende, strengere toets. Als algemene clausule in je voorwaarden is het dus niet veilig. Let wel: de regel gaat over een ontslag van aansprakelijkheid. Niet elk aansprakelijkheidsplafond valt daar zonder meer onder. Een beperking of plafond wordt apart beoordeeld naar inhoud en effect: komt ze in de praktijk neer op een vrijstelling voor zware fout, dan kan het vermoeden wel spelen. Daarnaast blijft de algemene toets van art. VI.91/3 WER gelden. Lees ook ons artikel over de aansprakelijkheidsclausule.

Een bevoegdheidsbeding

Een gewoon bevoegdheidsbeding valt niet automatisch onder de zwarte lijst. Die viseert onder meer een beding waarbij de andere partij bij een geschil afziet van elk rechtsmiddel tegen de onderneming. Een clausule die enkel een bepaalde bevoegde rechtbank aanwijst, is niet zonder meer hetzelfde. Ze kan wel onrechtmatig zijn als ze in de concrete omstandigheden de toegang tot de rechter wezenlijk beperkt of een kennelijk onevenwicht veroorzaakt.

“De klant verklaart de voorwaarden te kennen”

Zo’n zin kan in je voorwaarden staan, maar ze volstaat niet op zichzelf. Je voorwaarden moeten effectief ter kennis zijn gebracht, of de klant moet vóór het sluiten van de overeenkomst echt de mogelijkheid hebben gehad ze te lezen, én hij moet ze aanvaard hebben. De zwarte lijst verbiedt vooral een onweerlegbare verklaring van kennis of aanvaarding wanneer de klant de voorwaarden niet echt kon inkijken. Zorg dus voor bewijs dat je ze tijdig ter beschikking stelde en dat de klant ze aanvaardde. Hoe je dat bij een offerte doet, lees je in algemene voorwaarden meesturen met je offerte.

Wat gebeurt er als een clausule niet standhoudt?

Art. VI.91/6 WER is kort: elk onrechtmatig beding is verboden en nietig. De overeenkomst blijft bindend als ze zonder dat beding kan blijven bestaan. De clausule telt dus gewoon niet, ook niet als je klant ze ondertekende. Als net die clausule jouw schadebeding of je aansprakelijkheidsbeperking was, sta je op het moment van een geschil met lege handen. Daarom loont het om je voorwaarden kritisch na te lopen vóór er een discussie is.

Houden je voorwaarden stand? Een korte checklist

Weet je niet zeker of je voorwaarden dit overleven? Vraag dan de gratis analyse van je algemene voorwaarden aan.

Lees ook hoe je voorwaarden correct wijzigt voor bestaande klanten

Klantverhalen

Ondernemers die rust vonden bij EHBA

Beoordeeld met 4,8 / 5 op Google, gebaseerd op 94 Google reviews.

4,8
An ReyndersFebruari 2025 · Google review
"Wij zijn enorm tevreden over de samenwerking met Lander. Hij heeft onze algemene voorwaarden volledig op maat opgesteld, waardoor we nu juridisch sterk staan. Daarnaast ondersteunt hij ons ook bij het innen van openstaande facturen. Een absolute aanrader."
DBS InterieurFebruari 2025 · Google review
"Zeer tevreden over de samenwerking! De algemene voorwaarden zijn duidelijk en volledig opgesteld, passend bij het uitgebreide aanbod aan werken. Alles werd helder uitgelegd, wat erg professioneel overkomt."
Iwan Van HendeJanuari 2025 · Google review
"EHBA heeft ons ontzettend goed geholpen met het opstellen van onze algemene voorwaarden. Daarnaast schakelen ze snel en effectief bij het opstellen van brieven naar wanbetalers. Hun juridische expertise geeft ons de zekerheid die we nodig hebben."
Melanie TourlamainJanuari 2025 · Google review
"Vanaf het eerste contact met Lander hebben ze ons voorzien van duidelijke en waardevolle informatie. Ze gaan snel, efficiënt en met veel expertise te werk waardoor alles soepel is verlopen. Zeker een aanrader 👍"
Radoslaw KozlowskiJanuari 2025 · Google review
"Lander en zijn team zorgen ervoor dat u rustig kunt slapen. Na een aantal stressvolle jaren hebben we weer vertrouwen gekregen. Professionaliteit, betrokkenheid, begrip, beschikbaarheid, de kenmerken van dit bedrijf."
Lamine BarkiOktober 2024 · Google review
"Deze mensen nemen 99% van je juridische zorgen weg. Samenwerking is fantastisch, alles meteen binnen het uur tip top afgehandeld. Een dikke merci!"

FAQ

Veelgestelde vragen

Wat mag er niet in algemene voorwaarden staan?

Tussen bedrijven niets wat een kennelijk onevenwicht schept tussen de rechten en plichten van de partijen, en zeker niet de vier clausules van de zwarte lijst (art. VI.91/4 WER). De acht clausules van de grijze lijst (art. VI.91/5 WER) worden vermoed onrechtmatig te zijn, tenzij je kan aantonen dat ze in jouw situatie redelijk zijn. Tegenover consumenten gelden andere regels (art. VI.82 tot VI.84 WER).

Mag ik mijn aansprakelijkheid volledig uitsluiten?

Nee, niet volledig. Je opzettelijke fout kan je nooit uitsluiten (art. 5.89 BW). Een zware fout uitsluiten mag in principe wel, maar dat moet uitdrukkelijk gebeuren en tussen bedrijven wordt zo'n beding vermoed onrechtmatig te zijn (art. VI.91/5, 6° WER). Als algemene clausule is dat dus niet veilig. Een beperking of plafond valt niet automatisch onder dat vermoeden, maar wordt apart beoordeeld naar inhoud en effect. Komt ze in de praktijk neer op een vrijstelling voor zware fout, dan speelt het vermoeden wel. Daarnaast blijft de algemene toets van art. VI.91/3 WER gelden.

Mag ik een schadebeding opnemen?

Ja, maar het bedrag moet in verhouding staan tot de schade. Een kennelijk onevenredig bedrag staat op de grijze lijst en de rechter kan het ook matigen (art. 5.88, § 2 BW).

Mag ik de prijs eenzijdig verhogen?

Alleen met een geldige reden. Een vrije clausule zoals “wij mogen de prijs op elk moment aanpassen” staat op de grijze lijst. Het veiligst is een vooraf afgesproken, objectieve indexatieformule: vermeld de index of de meetbare kostencomponenten, de berekeningswijze en het moment van de aanpassing. Een algemene clausule “zodra onze kosten stijgen” is risicovoller.

Geldt dit ook als ik alleen werk?

Ja. De wet geldt voor ondernemingen, ook als je als zelfstandige alleen werkt. Het maakt niet uit hoe groot je bent.

Is een bevoegdheidsbeding verboden?

Niet automatisch. De zwarte lijst viseert onder meer een beding waarbij de andere partij bij een geschil afziet van elk rechtsmiddel tegen de onderneming. Een clausule die enkel een bepaalde bevoegde rechtbank aanwijst, is niet zonder meer hetzelfde. Ze kan wel onrechtmatig zijn als ze in de concrete omstandigheden de toegang tot de rechter wezenlijk beperkt of een kennelijk onevenwicht veroorzaakt.

Volstaat “de klant verklaart de voorwaarden te kennen”?

Nee, niet op zichzelf. Je voorwaarden moeten effectief ter kennis zijn gebracht, of de klant moet vóór het sluiten van de overeenkomst echt de mogelijkheid hebben gehad ze te lezen, en hij moet ze aanvaard hebben. De zwarte lijst verbiedt vooral een onweerlegbare verklaring van kennis of aanvaarding wanneer de klant de voorwaarden niet echt kon inkijken. Zorg dus voor bewijs van tijdige terbeschikkingstelling en aanvaarding.

Geldt de B2B-wet ook voor een oud contract dat stilzwijgend werd verlengd?

In principe wel, als die stilzwijgende verlenging juridisch een vernieuwing van het contract na 1 december 2020 is. Een oud contract dat sindsdien ongewijzigd doorloopt, valt er niet alleen daarom onder. Volgens Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek doet een stilzwijgende vernieuwing een nieuw contract ontstaan, in beginsel voor onbepaalde duur.

Houden jouw voorwaarden stand?

Lander kijkt je algemene voorwaarden na op verboden en riskante clausules, zodat je niet met lege handen staat bij een geschil.