Wat zegt de wet over een bestaand contract?
Art. 5.70 van het Burgerlijk Wetboek zegt dat een contract enkel kan worden gewijzigd of opgezegd met de wederzijdse toestemming van de partijen of op de gronden die de wet erkent. Alleen als het contract zelf toelaat dat één partij het wijzigt, kan dat ook eenzijdig. Nieuwe voorwaarden gelden dus voor nieuwe contracten. Voor lopende afspraken heb je het akkoord van je klant nodig, of een wijzigingsbeding dat zelf standhoudt.
Welke situatie heb je?
- Nieuwe offerte of bestelling. Je nieuwe voorwaarden kunnen gelden, op voorwaarde dat de klant ze vóór of bij het sluiten kent en aanvaardt. Stuur de nieuwe versie mee en verwijs er uitdrukkelijk naar op de offerte of bestelbon.
- Lopende opdracht, al getekend. De oude voorwaarden blijven gelden. Een wijziging vraagt het akkoord van de klant. Wil je iets aanpassen, laat dan een addendum tekenen.
- Doorlopende samenwerking of raamcontract. De bedingen van een raamcontract gelden in principe ook voor de bestellingen eronder, tenzij partijen anders overeenkomen en voor zover dat past bij de aard en strekking van het raamcontract (art. 5.71 BW). Bestellingen volgen dus gewoon de voorwaarden van het raamcontract. Wil je die wijzigen, pas dan het raamcontract zelf aan, met akkoord van de klant.
- Contract met een wijzigingsbeding. Een clausule die jou toelaat de voorwaarden te wijzigen kan (art. 5.70 BW), maar ze moet zelf standhouden. Daarover meer verderop. Controleer of je clausule een geldige reden en een redelijke termijn bevat.
Zes stappen om je voorwaarden correct te wijzigen
- Bepaal wie het raakt. Maak een lijst van lopende klanten en contracten. Nieuwe klanten krijgen gewoon de nieuwe versie.
- Pas je voorwaarden aan en geef ze een versie. Zet er een datum en een versienummer op en bewaar de vorige versie.
- Leg de wijzigingen uit in gewone taal. Drie korte punten over wat verandert, volstaat. Tussen bedrijven moeten schriftelijke bedingen duidelijk en begrijpelijk zijn (art. VI.91/2 WER), tegenover consumenten geldt hetzelfde (art. VI.37 WER).
- Vraag uitdrukkelijk akkoord. Via een handtekening, een antwoord op je mail of een vakje dat de klant zelf aanvinkt.
- Bewaar het bewijs. Mail, handtekening en datum horen in het klantdossier.
- Gebruik vanaf dan overal dezelfde versie. Op offertes, bestelbonnen, de verwijzing op je factuur en je website. Een verwijzing alleen op de factuur volstaat niet, zie zijn algemene voorwaarden op een factuur geldig.
Wat als de klant niet antwoordt?
Zwijgen of gewoon verderwerken tussen bedrijven is niet automatisch een akkoord met nieuwe voorwaarden. Een aanvaarding kan blijken uit een verklaring of een gedraging, maar wordt in principe niet uit stilzwijgen afgeleid, tenzij de wet, de gebruiken of de concrete omstandigheden anders meebrengen. De klant moet je voorwaarden bovendien effectief hebben kunnen kennen en ze hebben aanvaard. Verderwerken kan in bepaalde omstandigheden bewijs zijn van aanvaarding, maar alleen als het, met kennis van de nieuwe voorwaarden, voldoende duidelijk op instemming wijst. Reken er dus niet op.
De veilige weg is een korte herinnering met een duidelijke datum, en bij elke nieuwe offerte of nieuw contract de nieuwe voorwaarden laten aanvaarden. Op die manier komen ze toch vanzelf bij elke klant terecht. Werk je met een raamcontract, bedenk dan dat de bedingen daarvan ook voor de bestellingen eronder blijven gelden.
Kan je een wijzigingsbeding opnemen dat standhoudt?
Dat kan, maar de wet kijkt er kritisch naar.
- Tussen bedrijven. Een clausule waarmee je zonder geldige reden de prijs, de kenmerken of de voorwaarden eenzijdig kan wijzigen, wordt vermoed onrechtmatig te zijn (art. VI.91/5, 1° WER). Je kan het tegendeel aantonen, maar maak het dus concreet: zeg welke elementen je kan wijzigen, om welke reden, met welke termijn en met welk recht voor de klant om op te zeggen. Bij betwisting moet je kunnen aantonen dat de wijziging redelijk is.
- Tegenover consumenten. Bij een contract van onbepaalde duur is een clausule om eenzijdig de prijs te verhogen of de voorwaarden ten nadele van de consument te wijzigen onrechtmatig, tenzij de consument kosteloos kan opzeggen voor de nieuwe voorwaarden ingaan en daarvoor een redelijke termijn krijgt (art. VI.83, 2° WER). Prijsindexering mag als de berekening duidelijk in het contract staat. Bij een contract van bepaalde duur is zo’n clausule altijd onrechtmatig, ook als de consument kan opzeggen (art. VI.83, 3° WER).
- Gevolg. Een onrechtmatige clausule is verboden en nietig. Het contract blijft bestaan als het zonder die clausule kan (art. VI.91/6 WER voor bedrijven, art. VI.84 WER voor consumenten).
Welke reden is het veiligst?
Het meest verdedigbare is een vooraf afgesproken, objectieve indexatieformule. Vermeld de index of de meetbare kostencomponenten, de berekeningswijze en het moment waarop de aanpassing gebeurt. Een aantoonbare wetswijziging kan een geldige reden zijn voor een beperkte aanpassing die nodig is om aan de nieuwe verplichting te voldoen. Een algemene clausule die prijs of voorwaarden laat wijzigen zodra “onze kosten stijgen” is risicovoller: art. VI.91/5, 1° WER viseert eenzijdige wijzigingen zonder geldige reden.
Verlengt je contract stilzwijgend? Dan komen nieuwe voorwaarden er niet vanzelf in
Een stilzwijgende verlenging is op zichzelf geen gelegenheid om nieuwe voorwaarden op te leggen. Bij een stilzwijgende vernieuwing ontstaat volgens art. 5.78 BW in beginsel een nieuw contract dat identiek is aan het vorige. Nieuwe voorwaarden vragen dus een geldige contractuele basis of aanvaarding. Tussen bedrijven wordt bovendien een beding dat een contract van bepaalde duur stilzwijgend verlengt of vernieuwt zonder redelijke opzegtermijn vermoed onrechtmatig (art. VI.91/5, 2° WER). Meer over die clausules lees je in welke clausules verboden zijn in voorwaarden tussen bedrijven.
Voorbeeld van een korte mail
Let op: dit is een voorbeeld om je op weg te helpen, geen kant-en-klare mail die in elke situatie volstaat. Pas de tekst aan je eigen overeenkomst en de concrete feiten aan. Het voorbeeld vervangt geen beoordeling van jouw situatie.
Beste [naam],
Per [datum] passen we onze algemene voorwaarden aan. De belangrijkste wijzigingen zijn:
- [wijziging 1 in gewone taal]
- [wijziging 2 in gewone taal]
- [wijziging 3 in gewone taal]
De volledige tekst vind je in bijlage. Kan je bevestigen dat je akkoord gaat door op deze mail te antwoorden met “akkoord”? Zolang we geen akkoord hebben, blijft voor lopende opdrachten de vorige versie gelden. Nieuwe offertes vertrekken wel van de nieuwe versie.
Met vriendelijke groeten,
[naam en bedrijf]
Wil je laten nakijken of je huidige voorwaarden een wijzigingsbeding bevatten dat standhoudt? Vraag de gratis analyse van je algemene voorwaarden aan, of lees eerst hoe je een contract wijzigt met een klant.
