Wat zegt de wet van 15 mei 2024?
De wet van 15 mei 2024 verbiedt dat een onderaannemer zijn volledige opdracht verder uitbesteedt aan een andere onderaannemer. Het uitgangspunt is duidelijk: wie zich contractueel engageert als onderaannemer, moet zelf een wezenlijk deel van de werken fysiek uitvoeren. Louter optreden als doorgeefluik, coördinator of planner volstaat niet meer. De wetgever wil daarmee de zogenaamde financiële of administratieve onderaanneming een halt toeroepen, een praktijk die in de bouwsector vaak met sociale fraude en schijnzelfstandigheid in verband werd gebracht.
Het verbod geldt voor onderaannemers en voor intermediaire aannemers in de keten. Het geldt niet voor hoofdaannemers: wie rechtstreeks met de opdrachtgever contracteert, mag in principe nog wel de volledige opdracht uitbesteden. Ook zelfstandige onderaannemers vallen onder de regeling. De wet is van openbare orde, wat betekent dat partijen er contractueel niet van kunnen afwijken.
Wat zijn de sancties?
De inbreuken op de nieuwe regeling worden bestraft als overtreding van niveau 4 in het Sociaal Strafwetboek, het zwaarste niveau. Concreet betekent dit:
- Gevangenisstraf van 6 maanden tot 3 jaar.
- Strafrechtelijke geldboete van 4.800 tot 56.000 euro (na opdeciemen).
- Administratieve geldboete van 2.400 tot 28.000 euro als alternatief voor de strafvervolging.
- Mogelijke uitsluiting van overheidsopdrachten gedurende een bepaalde periode.
Omdat de wet van openbare orde is, kunnen partijen contractueel niet bedingen dat ze het verbod naast zich neerleggen. Een clausule die het tegendeel zou bepalen, is gewoonweg nietig.
Wat verandert er ook: de nieuwe wet op buitencontractuele aansprakelijkheid
Naast de specifieke onderaannemingswet werd ook het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht hervormd. Sinds 1 januari 2025 kan een opdrachtgever onder bepaalde voorwaarden een onderaannemer rechtstreeks aanspreken voor schade, zelfs als er geen rechtstreeks contract tussen hen bestaat. De vroegere quasi-immuniteit van de uitvoeringsagent, waarbij de onderaannemer in principe enkel door zijn eigen contractspartner kon worden aangesproken, is grotendeels verdwenen.
Voor wie als onderaannemer werkt, vergroot dit het belang van een sluitende overeenkomst. Zonder duidelijke contractuele beperkingen van aansprakelijkheid, exoneraties en afspraken over verzekeringen sta je veel meer bloot aan rechtstreekse claims van de bouwheer of een andere opdrachtgever in de keten.
Wat moet jij concreet aanpassen?
- Controleer of bestaande onderaannemingsovereenkomsten conform zijn met de wet van 15 mei 2024.
- Zorg dat elke nieuwe opdrachtbevestiging duidelijk de positie in de keten vermeldt (hoofdaannemer, onderaannemer, intermediaire aannemer).
- Leg per opdracht schriftelijk vast wie welk deel van de werken effectief uitvoert.
- Pas raamcontracten aan: elke afzonderlijke opdracht onder een raamcontract wordt apart beoordeeld op het verbod.
- Controleer of je zelfstandige onderaannemers ook onder het verbod vallen, want ook zelfstandigen tellen als onderaanneming.
Hoe helpt EHBA?
EHBA herwerkt bestaande onderaannemingsovereenkomsten zodat ze conform zijn met de wet van 15 mei 2024. We leggen ook vast wie welk deel van de werken uitvoert en hoe je de meldingsplicht correct naleeft. Vraag een gratis analyse aan: Lander kijkt jouw huidige documenten na en geeft eerlijk advies over wat aangepast moet worden.